главная страница
все словари сайта
услуги перевода
новости
статьи
внешние материалы:
словари
инфо об этом языке
ссылки
|
главная страница
| |||
для вставки символа в форму поиска кликните по нему
ა ბ გ დ ე ვ ზ თ ი კ ლ მ ნ ო პ ჟ რ ს ტ უ ფ ქ ღ ყ შ ჩ ც ძ წ ჭ ხ ჯ ჰ ჱ ჲ ჳ ჴ ჵ ჶ
• Возможен поиск по грузинскому и русскому слову.
• Грузинские слова можно вводить в форму поиска, выбирая буквы из списка, а также латиницей.
• Для поиска по целому слову (как грузинскому, так и русскому) или по началу слова, вводите запрос как есть.
• Для поиска грузинских слов в теле статьи задавайте запрос с плюсом (+word). Также этим способом можно искать произвольные русские и грузинские буквосочетания (например, по запросу '+острый' находится слово mach’vili которое переведено, как 'вострый').
• Буквы, отсутствующие в современном грузинском алфавите, не траскрибируются и заключаются в квадратные скобки.
• По ссылке & открываются слова, по техническим причинам не вошедшие в другие буквенные разделы (в источнике эти словарные статьи заключены в квадратные скобки)
• Слово, найденное в теле статьи, выделяется цветом
• к началу
ქ ღ ყ შ ჩ ც ძ წ ჭ ხ ჯ ჰ ჱ ჲ ჳ ჴ ჵ ჶ &
слово: ზ...
Страницы (по 100 слов): 1 2 3
предыдущая • следующая
ზ
z
ქარაგმიანნი ლექსნი: ზ~ა - ზედა.
ზ ამას ასოსა აქუნ ზედდადებულნი მარცვალნი: ზე, ზედ, ზედა, ვითარ: ზეაღსლვა, ზესხდომა, ზედნადები, ზედმიწევნილება, ზედადართვა და სხ.
ზ ზოგჯერ ზ შეიცულების ჟ, ანუ ძ, ვითარ: ზრიალი - ჟრიალი, შეზიზინება - შეჟიჟინება, ანუ ზარი - ძარი, ზირა - ძირაკი, ბზარვა - ბძარვა, ზახილი - ძახილი, ზროხა - ძროხა, კუალად იხმარების ზ ნაცულად ს, წინაშე ასოთა გ და დ, ვითარ: მზგავსი - მსგავსი, მიზდევს - მისდევს, დაზდევს - დასდევს, მიზდი - მისდი. ეგრეთვე ხმოვანთა შორის ასოთა: ანგელოსი - ანგელოზი, კათალიკოსი - კათალიკოზი, ანუ ნაცულად წ: აწევა - აზევა, იმერულად გაზი - გასწი, მუწუკი - ბუზუკი, და სხ.
ზაბილური
zabiluri
დაფი ანუ ეგევითარი რამე (რუსუდანიანში, კარი 4).
ზადი
zadi
კნინი რამე, ბრძვილი, ნაკლებობა, порок, недостаток.
გრძნობა სინაკლისა (ვეფხისტ. 116).
ზადიკი
zadik’i
სომხურად დღესასწაული, праздник. ს. ზატიკ, ზადკი.
ზოგგან დაუდვიათ პასექის მაგიერ (1 კორ. 5,7 და შემდგომი, საქმ. 12,4), пасха.
წიგნი საგალობელთა პასექიდამ ვიდრე ყოველთა წმიდათა კჳრიაკედმდე, триодь цветная.
ზადიკობა
zadik’oba
(ვზადიკობ) დღესასწაულობა (1 კორ. 5,8), праздновать.
ზავთი
zavti
ბაქი, რიხი, угрозы.
ზავი
zavi
თანხმობა, თანშეკრულობა, ერთსულობა, შერიგება (ვეფხისტ. 319), мир, союз, согласие.
შეზავება, ზომიერად შეერთება ნივთთა (ნახე მოზავება), растворение.
ზაზუნი
zazuni
(ოთხფ.) сурок.
ზათქი
zatki
ბგერა, ჭექა, დიდის ხმის გაღება (ვეფხისტ. 968, 1169, 1400), треск, звук.
ზაკვა
zak’va
(ვზაკვავ) ენით ჩემება სიყუარულისა, ხოლო გულში დაფარვა ბოროტისა (ფსალ. 5,9 და 14,3, კუალად 35,2) льстить.
(კუალად იხილე მატ. 26,4; მარკ. 7,22 და 14,1; ფსალ. 9,27 და 31,2), лесть, хитрость, ласкательство, лукавство.
ზაკული, ზაკვიანი
zak’uli, zak’viani
მზაკვარი, ვერაგი, მცბიერი (ფსალ. 11,2 და 16,1), льстивый, коварный.
ზალა
zala
ნახე წალა.
ზალაყინი
zalaq’ini
ძალაყინი.
ზალვანი
zalvani
ფეხის ხუნდი (ნახე ხუნდთან).
ზამბაკი, ზამბიკ ანუ ზაბაკი
zambak’i, zambik’ anu zabak’i
(თევზ.) ზღჳს ნიჟარა მარგალიტის მოქმედი (ანდრ. კრიტელის თქმულში).
ზამბარაკი
zambarak’i
საჟამოთა და სხუათა მანქანათა მძრველი დახვეული ფოლადი, пружина.
ზამბახი
zambach’i
(ბალ.) შროშანა, ландыш, лилия. თ. სუმბულ [სპ.].
ზამბილი
zambili
ჭილობისგან დაწნული პარკი (ნახე სფირიდი), кулёк, ζεμπίλι.
ზამბულაკი
zambulak’i
დიდი თოფი, აქლემით სატარებელი, სპარსეთში ხმარებული, фальконет.
ზამთარი
zamtari
წლის ნაოთხალი, დრო სიცივისა, ე.ი. სამი თთვენი: დეკემბერი, იანვარი, ფებერვალი (მატ. 24,20), зима.
ზანგელა
zangela
შავწითელა, ინდუშა, მურა.
ზანგი
zangi
შავი კაცი (ვეფხისტ. 120, 1129, და შემდგომი), черный, негр, мавр.
ზანდრაბეგი
zandrabegi
ჭადრაკის მეფის მხედრულად გარდახტუნება.
ზანდუკი
zanduk’i
სკივრი, კიდობანი (ნახე ზარდახშა), сундук, Σενδοϋκι.
პინაქსი, სარჩევი წიგნისა, оглавление.
ზანდური
zanduri
(ბალ.) თათუხი პური, რომლისაგან გაკეთდება სამინდო, ხლარჩი ფქვილი.
ზანზალაკი
zanzalak’i
მცირე ზარი, колокольчик.
ზანზარი
zanzari
(ზანზარებს) რხევა, ნძრევა შენობათა, მიწისა და სხ., трястись.
ზანტი
zant’i
ზარმაცი, დაზარებული, ленивый.
ზანჯაფილი, ჯანჯაფილი
zanjapili, janjapili
(ბალ.) კოჭა, инбирь, τζεντζεφύλι.
ზარადი
zaradi
მუზარადი, საომარი თავსახურავი (ნახე ზუჩთან) (ვეფხისტ. 1369), кираса.
ზარაზონა, ზარაზონი
zarazona, zarazoni
დიდი ეჟვანი ჯორთა, აქლემთა და მისთანათა შესაბმელი.
ზარაფი
zarapi
მეკერმე, ფულის პატრონი ან დამახურდავებელი, банкир, меновщик, Σαράφης, Σεράφης. თ. ზარაფ [არაბ.].
ზარბაბი
zarbabi
золотая ткань.
ზარბაზანი
zarbazani
უდიდესი თოფი, ვიეთთამე ქვემეხი უწოდებიათ, пушка.
ზარდანჩო
zardancho
(ბალ.) ბალახის ძირი, ყვითლის საღებავი.
ზარდახშა
zardach’sha
შთასადებელი მაგარი ჭურჭელი, შექმნილი ფიცართაგან და მისთანათა (შავთ. 43), ესენი არიან: გვადრუცი, გოგროხი, გოდორი, ზანდუკი, კიდობანი, კოლოფი, სკივრი, ხვიმირა, ხოკი, ხოკერი, ящик.
ზარდიონი
zardioni
(მფრ.) ცხრა მუცელა.
ზარზამინი
zarzamini
სარდაფი შენობათა ქვეშე, подвал.
ზარი
zari
ელდა, ანაზდი შიში, განკრთომა (დაბად. 9,2; საქმ. 10,4; ვეფხისტ. 333, 342, 576), ужас, трепет, страх.
შიშის ზარი, ანუ თავს ზარის დაცემა, გაშტერება შიშისგან, ელდის ცემა (ჩახრუხ. 60,61), поражение, изумление.
ზარი
zari
ზრუნი, გოდების ბანი.
ზარი, ზარა
zari, zara
სარეკელი რვალისა, დაკიდებული სამრეკლოთა ზედა ეკლესიათასა საცნობელად ლოცვის ჟამისა და სხ., колокол.
ზარი, ძარი
zari, dzari
გოდორი შესანახათ სიმინდისა და მისთანათა, ანუ ქორთ საჯდომი გალია.
ზარმაცი
zarmatsi
ზანტი, მცონარი, ленивый.
ზარნაშო
zarnasho
(მფრ.) დიდი ბუ (ლევიტ. 11,14), неясыть.
ზარობა
zaroba
(ვზარობ, მეზარება) არა ნდომა საქმის გაკეთებისა, лениться.
ზარქაში
zarkashi
სირმა, სხეპლა ოქროსი ან ვეცხლისა განზიდული.
ზატიკი
zat’ik’i
ნახე ზადიკი.
ზაფრა
zapra
გვინი, დანდალუკი, სენი ნაღველის ბალღამის სიჭარბისაგან, желтуха, желчь.
ზაფრანა
zaprana
(ბალ.) კრკო, ქურქუმა, სუნნელი ყუავილი ბალახთა, სერით ნარინჯი (ვეფხისტ. 344, 493, 679), шафран, ζαφράνι.
ზაფხული
zapch’uli
წლის ნაოთხალი, ჟამი სიცხისა, ე.ი. 3 თთვენი: იუნისი, იულისი აგჳსტო (ფსალ. 73,17; მატ. 24,32), лето, жатва.
ზაქი
zaki
(ოთხფ.) კამბეჩის ხბო, მოზვერი (ნახე კამბეჩთან), молодой буйвол, теленок.
ზახება
zach’eba
(ვიზახებ) შეძახება ქადილით, მუქარით (ფსალ. 82,2), шуметь, возшуметь.
ზახი
zach’i
ზავთი, ომახიანობა, ზახიანი ომახიანი, მაღალხმიანი, голосистый.
ზახილი
zach’ili
(ვიზახი, ვიძახი) ხმობა, კივილი, (ვეფხისტ. 221, 229, 267 და 583), кричать.
ზდა, ზდილი
zda, zdili
ნახე ხრდა, ზრდილი.
ზე
ze
მაღლა, ანუ ცათა შინა.
ზებინი
zebini
ნახე სებინი.
ზეგ
zeg
ხუალის ხუალ, ანუ ხუალის შემდგომს დღეს (2 სჯული. 6,20), утре, после завтра.
ზეგარდამო
zegardamo
ზეცით, ანუ ღვთისგან (იოან. 3,31 და 19,11; ფსალ. 77,23), свыше.
ზედადართვა
zedadartva
(ზედადავრთავ) ზედ დამეტება, შეძინაბა (მარკ. 4,24), прилагать.
ზედადასხმა
zedadasch’ma
(ზედადავსხამ) მაღლა შეჯდინება მრავალთა.
(ზედადავესხმი) მიხდომა მტრულად, нападать.
ზედადგვარი
zedadgvari
ფეხებიანი რკინა ქვაბთა ცეცხლზედ შესადგმელად, таган.
ზედაკერძო
zedak’erdzo
ზევიდამ, თავზედ (გამოს. 26,14), сверху.
ზედამდგომელი
zedamdgomeli
ზედამდეგი, თავს მდგომი და რიგის მიმცემი საქმისა, ანუ მუშაკთა, надсмотрщик, надзиратель.
ზედამხედველი
zedamch’edveli
ვინც დახედავს მოქმედებასა ხელის ქვეშეთასა, დაარიგებს და გაუმართავს, надсмотрщик, ревизор.
ზედან
zedan
ნახე ზედა (ვეფხისტ. 29, 441), над.
ზედასზედა
zedaszeda
ზედიზედ, ხშირად (საქმ. 12,16; ვეფხისტ. 42, 142, 843), часто, беспрестанно.
ზედაშე
zedashe
ღვინო, ხმარებული ჟამისწირვასა ზედა სეფისკვერსა თანა, церковное вино.
მსოფლიონი უხმობენ ღვინოსა შენახულსა სთულის დროს პატარა ქოცოში, ვიდრე დღეობადმდე სალოცავის ადგილისა და მაშინ მოხდიან, თან წაიღებენ ნაკვების ზვარათურთ ეკლესიის კარს, სადაცა ნაწილსა ზედაშისა და დაკლულის ზვარისაცა მიართმევენ სამღუდელოთა. ზოგს დაურიგრბენ გლახაკთა და დანაშთენს მიიღებენ თჳთ მუნვე.
ზედაწარწერა
zedats’arts’era
წიგნის სახელი, ანუ სზღუარი, эпиграф, заглавие.
დაწერილობა ფულთა ზედა, შენობათა, საფლავის ქუათა და ეგევითართა (მატ. 22,20), надпись.
ზედა, ზედან
zeda, zedan
თანდებული მიცემითსა ბრუნვასა თანა ზმარებული (ფსალ. 3:1,8 და 8:1,6,9, კუალად 10,1; დაბად. 1:2,7,17; ვეფხისტ. 411), на, над, по.
ზედგარდავლა
zedgardavla
(ზედგარდავივლი) გაქელვა, ფეხით გავლა რაზედმე, растоптать.
ზედმიწევნა
zedmits’evna
საფუძულიანი ცნობა. ზედმიწევნით საფუძულიანად, სარწმუნოდ, უიჭველად, основательно, достоверно.
ზედმიწევნილება
zedmits’evnileba
საფუძულიანი ცნობა მიზეზისა ნივთთასა, ანუ სრულებისა ხელოვნებათასა ესრეთ, რომელ იხმარების ლექსი ესე ნაცულად გულისხმისყოფისაცა (მეტაჶ. ბაუმ. 204), разум, разумение (ისაი. 33,6), хитрость.
ზედნადები
zednadebi
მთოვარის განახლების საცნობელად მოპოვებული რიცხჳ, основание в пасхалии, ათცხრამეტურისა, რამეთუ მთოვარის მოქცევი არს 19 წელიწადი (იხილე ქრონიკოს), ხოლო მთოვარის განახლებიდამ მეორეს განახლებადმდე განვლის 29½ დღე, ანუ რაოდენითამე ჟამითა მეტნაკლები და ვინათგან: 1) თჳთოეულსა წელიწადსა აქუს 365 დღე და უკეთუ განამრავლო 29½ რიცხუსა ზედა 12 თთვეთასა, მაშინ დადგების 354 და ეს გამოსთუალო 365-დამ, დაშთება კუალად 11, მაშინ მთოვარე განახლდება თჳთოეულს წელიწადს 12 ჯერ, და კუალად დაშთება 11 დღე. ამას ეწოდების ზედნადები. ამას მეორეს წელიწადს დაერთვის კუალად 11, შეიქმნება 22. მესამეს წელიწადს - კუალად 11, შეიქმნება 33. აქედამ 30 გაუქმდება, დაშთება 3, რომელიც იქმნება მესამის წლის ზედნადები. ამ 3-ზედ, მესამეს წელიწადს დაერთვის კუალად 11, შეიქმნება 14 ზედნადები და ესრეთ აღირიცხება შემდგომითი შემდგომად, ესრეთ რომელ უკეთუ ზედნადები გარდასცილდეს 30, მაშინ ეს 30 გაუქმდების და დანაშთენი მისი იქმნება ზედნადები. 2) 19 წელიწადში ერთხელ 11 დღის მაგიერ დაერთვის 12. ესე არს გასასწორებლად მომატებულთა დღეთა ნაკისათა და მთოვარის მობრუნებისათა, რამეთუ 29½ დღეს გარდა კუალად რაოდენიმე ჟამი მეტნაკლებია. 3) უადვილეს დასანახავად ზემოთქმულისა დაერთვის აქა 19 წლის ტაბლიცა 1827 წლითგან ქრისტესით, სადაცა მეათექუსმეტესა წელსა 1842 ზედნადებზედ 26 დაერთვის 12, შეიქმნება 38, აქედამ 30 გაუქმდება, დაშთება 8 ზედნადები მეათშვიდმეტის 1843 წლისა ტაბულა ნახე).
ესე არს ათცხრამეტური მთოვარის მოქცევისა, რამეთუ ნიადაგ ცხრამეტ წელიწადში ამავე რიგით მობრუნდება შეუცვალებელად და უკეთუ გენებოს, 1845 წელთა მიათუალე 19, რომელიცა იქმნება 1846-დამ ვიდრემდე 1864-დმდე და იგინი დასხენ ამ ტაბლიცაში დასხმულთა წელიწადთა მაგიერ. ათცხრამეტური და ზედნადები ისევ ისინი დაშტებიან შეუცვალებლად და ესრეთ შემდგომითი შემდგომად.
ხოლო მთოვარის განახლების ანგარიში, რადგანც დაბეჭდილის დაბადების ბოლოს ვრცლად არის განმარტებული და საქართველოში მრავალთ იციან ზეპირად, ვიდრეღა უწიგნობათაცა, ამად არა შემოიტანების აქა. მხოლოდ ესე არს კუალად სათქმელი, ვითარმედ ვითარმედ მთოვარის ანგარიშსა შინა ზედნადებს დაერთვის კუალად ორი რიცხჳ: 1. ჰქვიან ნიადაგი და 2. თთვისთავი (ნახე თჳსთა ადგილთა).
ზედსაჩინო
zedsachino
ზენაპირი, ეპიჶანია (სხეულთან ნახე),
ზედშესრული
zedshesruli
(სახელი) მნიშვნელი ვითარებისა არსებითისა სახელისასა, прилагательное имя.
ზევსი
zevsi
დია, მუშთარი (ნახე ცთომილთან), Юпитер - планета, Ζεύς.
ზეზე
zeze
ფეხზედ, დგომელა, стоя, стоймя.
ზეზი
zezi
მკედი და სირმა ერთად შესთული ორფერად (ნახე ოქრომკედი) (გამოს. 28,33 და 31,4, კუალად 35,25), виссон, галун.
ზეთი
zeti
(ებრაულია) ცხიმი მოსავალთ მარცვალთა (იხილე ცხიმთან) (ფსალ. 4,7; მატ. 25,3 და შემდგომი), елей, масло постное.
ზეთის ხე
zetis ch’e
(ხე) ამისთა ხილთაგან გამიხდების ზეითუნის ზეთი (ფსალ. 51,8), маслина, масличина.
ზეთის ხილი
zetis ch’ili
ნაყოფი ზეთის ხისა (საქმ. 1,12), оливки.
ზეიდალი
zeidali
ერთრიგი ჯავშანია (იქ ნახე).
ზეითი, ზევითი, ზემოთი
zeiti, zeviti, zemoti
მაღლა მყოფი, верхний.
ზეითუნი
zeituni
ზეთის ხის ზეთი, оливковое масло.
ფერი ამ ზეთისა, оливковый, темнозеленый цвет.
ზეიმი, ზეჰმი ანუ ზაჰმი
zeimi, zehmi anu zahmi
გამომჩვენებლობა (ვეფხისტ. 74, 309, 311, 332).
ზეინკალი
zeink’ali
ხელოსანი, მკეთებელი აბჯართა, ზეიდალთა, კლიტეთა და მისთანათა, слесарь. თ. ჩილინგდარ.
ზელა
zela
(ვზელ) ხელით თელვა რბილისა რისმე, ვითარ ცომისა, თიხისა და მისთანათა, мять, месить.
ზემდგომელი
zemdgomeli
ზედამდგომი, ზედამდეგი (იგავ. 23,5), настоятель.
ზენა
zena
ზემოთი, ზევითი, ზეითი (ვეფხისტ. 27, 785, 1025), горная.
ზენაკერძო
zenak’erdzo
ზედაკერძო, ზეითკენ (ისაი. 10,9), выше.
ზენაპირი
zenap’iri
ზედსაჩინო.
ზენარი, ზენაარი
zenari, zenaari
ზეცათა შინა არსი. მესტიხეთ უხმარიათ ნაცუალად ღვთისა, ანუ მოჭირვებულის ფიცისა (ვეფხისტ. 236, 408, 416, 660, 696, 726), клясться, уверять небом.
ზეპვა
zep’va
(ვზეპ, -პავ) ზერგნა, ტკეპნა საზეპელით.
ზეპირება
zep’ireba
(ვაზეპირებ სხუათა, ვიზეპირებ) წურთნა, დასწავლა, გავარჯისება უწიგნოდ თქმისა, учить, твердить наизусть.
ზეპირ, ზეპირად
zep’ir, zep’irad
უწიგნოდ თქმა ანუ კითხვა ნაწერისა, наизусть.
ზეპირად შეთულა ან დაბარება უწერილოდ, პირად შეთულა (ვეფხისტ. 407, 1314), словесно наказать, поручить сказать о чем (ვიეთთამე სეფურად დაუწერიათ, მაგრამ უკანონოა).
ზერგნა
zergna
(ვზერგნი) ტკეპნა, ქელვა ფეხითან საზეპელით, топтать, мять.
ზერდაგი
zerdagi
(ოთხფ.) ჩალისფერი ცხენი, буланая лошадь.
ზერექვერედ სნეული
zerekvered sneuli
არც წოლით და არც სრულად მრთელი.
ზერჩო
zercho
(ბალ.) არჯაკელა.