главная страница
все словари сайта
услуги перевода
новости
статьи
внешние материалы:
словари
инфо об этом языке
ссылки
|
главная страница
| |||
для вставки символа в форму поиска кликните по нему
ა ბ გ დ ე ვ ზ თ ი კ ლ მ ნ ო პ ჟ რ ს ტ უ ფ ქ ღ ყ შ ჩ ც ძ წ ჭ ხ ჯ ჰ ჱ ჲ ჳ ჴ ჵ ჶ
• Возможен поиск по грузинскому и русскому слову.
• Грузинские слова можно вводить в форму поиска, выбирая буквы из списка, а также латиницей.
• Для поиска по целому слову (как грузинскому, так и русскому) или по началу слова, вводите запрос как есть.
• Для поиска грузинских слов в теле статьи задавайте запрос с плюсом (+word). Также этим способом можно искать произвольные русские и грузинские буквосочетания (например, по запросу '+острый' находится слово mach’vili которое переведено, как 'вострый').
• Буквы, отсутствующие в современном грузинском алфавите, не траскрибируются и заключаются в квадратные скобки.
• По ссылке & открываются слова, по техническим причинам не вошедшие в другие буквенные разделы (в источнике эти словарные статьи заключены в квадратные скобки)
• Слово, найденное в теле статьи, выделяется цветом
• к началу
ქ ღ ყ შ ჩ ც ძ წ ჭ ხ ჯ ჰ ჱ ჲ ჳ ჴ ჵ ჶ &
слово: რ...
Страницы (по 100 слов): 1 2
предыдущая • следующая
რ
r
ქარაგმიანნი ლექსნი ამას ასოსა ზედა: რ~ - რამეთუ, რ~ა - რათა, რ~ლ - რომელ, რ~ლიცა - რომელიცა და სხ.
რ მდაბიურად იხმარების ზოგჯერმე ნაცულად ს და შ. მაგალითად: სთუა - რთუა, ნასთი - ნართი, შტო - რტო, სძალი - რძალი, სძე - რძე, სჯული ან შჯული - რჯული. და ზოგჯერ დაემატების თავად ლექსთა, ანუ დაიდების სხუათა ასოთა წილ. ვითარ: კუ - რკუ, ხმალი - რხმალი, ხრმალი, ოდეს - როდეს, მიქმა - მირქმა, თქმა - რქმა, რკო - კრკო, რგუალი - მრგუალი, რწყილი - კრწყილი, კუ - რწკუ, დრკუ. დრკუდ მავალი, ე.ი. გულარძნილი; კუმკუმა - კურკუმა, ბუჟი - ბრუჟი, ბჭე - ბრჭე, ბჭუალი - ბრჭუალი, რცხილა - ქრცხილა, ღრმა - რღმა. ხოლო ზოგჯერმე იხმარების ნაცულად ლ. ვითარ: ლბილი - რბილი და სხ. ნახე ლ. კუალად რ შთაემატების მდაბიურად ორთა შორის ხმოვანთა ასოთა. მაგალითად: ხბორები, მეხბორე ნაცულად ხბოები, მეხბოვე, ანუ ლაშარისა, ხვარისანი ნაცულად ლაშაისა, ხვაიშანი. დიდი, მრავლ. დიდრონი და სხ.
გარნა სხუათა ლექსთა შინა რ სრულიად დაიტევების. მაგალითად: გრძელი - გძელი, ზრდა - ზდა, ვერცხლი - ვეცხლი, ფერხი - ფეხი, ფრთხილი - ფთხილი. ეგრეთვე ზედდადებულთა შინა ზმნათასა, ვითარ გარდასლვა - გადასლვა, წარსლვა - წასლვა და სხ. (იხილე შესავალსა შინა ამის წიგნისასა). [რ ასო ეს ზოგჯერმე დაიტევების. მაგალითად: ბრძანება - ბძანება, ბრჭე - ბჭე, ბრდოვილი - ბდოვილი, ბრჭვალი - ბჭვალი და სხ.].
რა
ra
კავშირი, ხმარებული ზმნათა თანა ნაცულად რაჟამს. მაგალითად: განიხარეს მოწაფეთა, იხილეს რა უფალი. ე.ი. რაჟამს (იოან. 20,20; ფსალ. 72,3).
რაბამი
rabami
ვითარი, როგორი (მარკ. 13,1), какой.
რაბამ, რაბამად
rabam, rabamad
ვითარ, ანუ რაოდენ, რაზომ (ფსალ. 65,2 და 118,103), коль.
რაბი, რაბბუნი
rabi, rabbuni
ებრაულად მოძღუარი (იოან. 1,39 და 20,16), равви, раввуни. თ. რაბინ, რაფი (?).
რაგაგვა, რაგგამა, რაგგლის
ragagva, raggama, ragglis
რა გრჯის, რას დასდევ (ნახე მგამა).
რაგვარი
ragvari
როგორი, ვითარი, რომლის გუარისა, какой. რაგვარად როგორც (ვეფხისტ. 663), как.
რაგინდარა
ragindara
რაც რამ, кое что.
რად
rad
რასათჳს, ანუ მდაბიურად: რათ, რათა (ფსალ. 2,1 და 41:5,9,11 და შემდგომი), вскую, по что, за чем.
რადგან, რადგანც
radgan, radgants
მდაბიურად ჰნიშნავს ვინათგან (ვეფხისტ. 311, 506), а как, так, как. თ. ჩუნქი [სპ.].
რადი
radi
მოხრილი, არა სწორი; ამას დაესხმის თავად მ და ითქმის მრადი, მრუდი, ე.ი. მრავალს ადგილს მოხრილი, დაკლაკნილი (იხილენ ასონი მ და უ), искривленный.
რადმე?
radme?
რად, რისათჳს? (ფსალ. 9,33 და 51,1), чего ради, по что?
რაერთი, რამდენი
raerti, ramdeni
რაოდენი, ანუ რაზომი, сколько?
რაზა
raza
რკინის ჯაჭვი, ანუ მოკაკული რკინა კოჭაკზედ გარდასაცმელი კართ დასაკეტად, крюк, крючек иногда на цепи для запирки.
რაზიანა
raziana
(ბალ.) კამა, укроп.
რაზმი
razmi
სირა, მწყობრი ლაშქართა (ვეფხისტ. 307, 435, 438), взвод, строй войска.
რაზომი
razomi
რის ზომისა, ანუ რაერთი, რაოდენი (ვეფხისტ. 86, 109 და შემდგომი), сколько, как велико?
რათა
rata
კავშირი დასასრულის მიზეზისა, ანუ სიგანის მნიშნველი (ფსალ. 9:14,38), да яко да.
რათამცა
ratamtsa
იგივე უმეტესის სურვილის მნიშნველი (მუნვე, 8,2 და 10,2), дабы, чтобы.
რათურთით
raturtit
რითაც ფრით, ან სრულებით (ფსალ. 73,6; სოფონ. 3,6), вкупе, весьма, ხოლო არა რათურთით სრულიად არა, отнюдь.
რაინდი
raindi
კაი მხედარი, ცხენის მწვართველი, наездник, [всадник].
რაკა
rak’a
ასურთ ენიტა: ვაჲ შენ (მატ. 5,22; შავთ. 19), рака, пустой человек.
რაკი
rak’i
რას დროსაც, как только, лишь только.
რაკის თუალი
rak’is tuali
სიცხის გამაგრილებელი წამალია, жерновки.
რაკრაკი
rak’rak’i
(რაკრაკებს) ნახე კარკარი.
რაკუნი
rak’uni
(ვარაკუნებ) კართა და მისთანათა რეკა, რახუნება ნელიად, стучать.
რამდენი
ramdeni
რავდენი, რაოდენი, сколько.
რამეთუ ესერა
rametu esera
(ფსალ. 50:5,6) се бо, რამეთუ უკეთუმცა (მუნვე, 16), яко, еще бы.
რამეთუ
rametu
კავშირი მიზეზობითი (ნახე ვითარმედ) (ფსალ. 1,6 და 5,2 და შემდგომი), яко, ибо.
რამლი
ramli
არაბულად სამისნო წიგნი (შავთ. 17).
რამ, რამე, რაჲმე
ram, rame, ra[ჲ]me
что либо, что нибудь.
რანდა
randa
ხუროთ იარაღი, ფიცართ გასათლელი შალაშინი, струга.
რაოდენ გზის
raoden gzis
რამდენჯერ (მატ. 23,37), колико крат, сколько раз.
რაოდენ უმეტეს
raoden umet’es
რამდენად უფრო (მუნვე, 10,25), кольми паче, მეტადრე.
რაოდენმე
raodenme
რამდენადაც, несколько.
რაოდენობა
raodenoba
რაერთობა, შეკრება ერთთა, ე.ი. სიმრავლე, ანუ სიდიდე, რაჲცა აღირიცხების, ანუ განიზომების და შესწორებულად მეორისა, უდიდეს მისსა არს, ანუ უმცირეს, გინა თანასწორ, количество.
რაოდენ, რაოდენი
raoden, raodeni
კითხუა სიმრავლისა, ხოლო რაზომ - სიდიდისა (დაბად. 1,31; ფსალ. 77:3,5; მატ. 16,9 და შემდგომი), елика, колико, сколько, коликий.
რაჟამს
razhams
ოდეს, როდის, რას დროსაც (ფსალ. 2,12 და 9,3, კუალად 125,1), когда.
რაულად
raulad
რარიგად, რაგუარად (ნემეს. 5), как, по каковски.
რაფა
rapa
საფანვალი, ფიცრის თარო, полка.
რაფათა
rapata
თორნეზედ პურის მისაკრავი ბალიში.
რაში
rashi
(ოთხფ.) ზღაპართა შინა უხმობენ ბედაურს ცხენსა, ფრთებიანსა და სხ., конь баснословный.
რაცა
ratsa
ნახე რა, რაჲცა.
რაძი
radzi
იგივე (გამოს. 2,4), что.
რახი
rach’i
არაყი, арак, водка, ρακί. თ. რახ.
რახირუხი, რახრახი
rach’iruch’i, rach’rach’i
მრავალთ ფიცართ დაყრისა, ანუ ხუროთ მუშაობისაგან ხშირი რახუნი, გინა ეტლთ სლჳს ბგერა, стук, стукотня.
რახსი
rach’si
(ოთხფ.) წაბლის ფერი ცხენი, бурая лошадь.
რახსი
rach’si
მდინარე არეზი (ქართლის ცხ.).
რახტი
rach’t’i
აღვირედი, удило, [სპ.].
რახუნი, რახუნება
rach’uni, rach’uneba
(ვარახუნებ) შეშათა და ფიცართ ჭრისა, ანუ თლის ხმა და ეგევითარნი, стучать.
როტვა, როშვა, ტარტარი, ცუდი ლაპარაკი, болтать.
რაჲსა მიმართობა
ra[ჲ]sa mimartoba
ურთიერთარს მოკიდულება ნივთთა, ესრეთ რომელ ერთსა უპყრიეს მიზეზი მეორისა (კატილ. ანტ., § 141 და შემდგომი), относительность, зависимость, связь, взаимное соотношение.
რაჲ, რაჳცა, რაჲმე
ra[ჲ], ra[ჳ]tsa, ra[ჲ]me
(ნახე რა, რამე).
რა, რაჲ
ra, ra[ჲ]
ნაცუალსახელი კითხჳთი (ფსალ. 8,4; მატ. 6,25), что? ხოლო ოდეს დაერთვიან ამას იგი, ცა, მაშინ არს კულავმოღებითი; რა იგი, რაჲცა (ფსალ. 1,4, 10,3) (ნახე იგი).
რბევა
rbeva
(ვარბევ) აკლება, გაკრეხა, წარტაცება ქონებისა, грабить.
ზოგჯერ: ზღვევინაბა, გარდახდევინება საზღაურისა, штрафовать.
რბენა, რბევა
rbena, rbeva
(ვრბი) სირბილი, რბოლა, სრბოლა (1 კორ. 9,24 და შემდგომი; ფსალ. 147,4; ვეფხისტ. 17, 20), бегать.
რბილი
rbili
ნახე ლბილი.
რბოლა
rbola
რბენა (სიარულში ნახე) (ვეფხისტ. 576, 711).
რგება
rgeba
(ვარგებ, ვირგებ) შემატება ან შველა (მატ. 27,24; ვეფხისტ. 14, 196, 1297), помогать, приносить, сделать пользу.
(არგებს) წამალთაგან ლხენა, კურნება სენისა, пользовать, лечить.
(მერგება, ერგება), წილად შეხვედრა, причитаться, принадлежать в долю.
რგვა
rgva
(ვრგავ) დარგვა, დანერგვა, сажать, насаждать.
რგუალი წამალი
rguali ts’amali
(ბალ.) круглый корень.
რგუნება
rguneba
(ვარგუნებ, ვირგუნებ) წილისა ან კერძის მიცემა, გინა მიღება, уделять другому или себе.
რე
re
მარცვალი ესე იხმარების ლექსთა დამაშვენებელად: წინა - წინარე, უმეტესად - უმეტესადრე, ზემორე მოხსენებული. აქა განაშორებს ორთა მარცვალტა მო მო, ვინადგან ზემო მოხსენებული თქმად ურჩხ არს.
რეგვა
regva
(ვრეგვავ) ნახე დარეგვა.
რეგვენი
regveni
სულელი (ნახე გიჟთან), глупый, глупец, дурак (ვეფხისტ. 1248).
რევა
reva
(ვრევ, ვურევ) აღრევა, შერევნა, შენჯღრევა ნოტიოთა ანუ შეზავება სხვადასხვათა ნივთთა, мешать, месить.
რევანდი
revandi
(ბალ.) ревень, ρεβέντι.
რევა, რევნა
reva, revna
(ვერევი) მორევნა, დაძალვა (ფსალ. 117,10 და შემდგომი; მატ. 16,18; საქმ. 19,16), одолевать, низлагать, брать вверх.
რეკა
rek’a
(ვრეკ) სარეკელთ კურა, რახუნება (საქმ. 12,16) стучать, звонить (კუალად ნახე გარეკა, დარეკა და სხ.).
რემა, რემაკი
rema, remak’i
(ოთხფ.) ხრდალი ვირი, ანუ ჯოგი მათი (იობ. 1,14; ვეფხისტ. 55), ослица.
რეტი
ret’i
თავის გაბრუვება, ანაზდის შემოკურით, ანუ თავზარი საბავთის ამბვისგან, вскружить голову, ошеломить.
რეტიანი
ret’iani
მწუხარებით ცნობა მიხდილი (ნახე გიჯი) (ვეფხისტ. 214, 267, 493), ошеломлен.
რეტინე
ret’ine
ნახე რიტინე.
რეცა
retsa
ვითამც, მითამ, будьто.
რეცხვა
retsch’va
(ვრეცხ) წყალში ვლებით გასუფთავება, стирать, полоскать.
რეწა
rets’a
(ვირეწ) ნახე მორეწა.
რეჰანი
rehani
(ბალ.) შაშპრა, базилик. თ. რეჰან [არაბ.].
რვალი
rvali
ეწოდების ზოგად სპილენძსა და თითბერსაცა (მატ. 10,9; დან. 2,35 და შემდგომი; 1 კორ 13,1), медь.
რვილი
rvili
ერქუნის ხე გრძელი და მოხრილი, вобжа.
თანვარსკულავედი (ნახე დათჳ).
რთვა
rtva
(ვართავ) ნახე სთვა.
რთვა
rtva
(ვრთავ) ზმნა ესე მიიღებს სხვადასხვასა მნიშვნელობასა ზედდადებულთაგან: გართვა, დართვა, მორთვა და სხ.
(ერთვის) ერთის მდინარისა შეკრება-შეერთება მეორესთან [впадаетъ].
რთხმა
rtch’ma
გაჭიმვა (ნახე განრთხმა, გართხმა).
რიგი
rigi
წესი, განწესება, გარიგება, კარგი განკარგულება.
რიგიანი
rigiani
წესიერი, განკარგული, порядочный.
რიგის მიცემა
rigis mitsema
(რიგს ვაძლევ, მივსცემ) გარიგება, განკარგვა, распоряжать.
რიდე
ride
თავმოსახვევი მანდილი, კუბასტი, ლეჩაქი (ვეფხისტ. 73, 123 და შემდგომი 454, 473, 489), [вуаль].
რიდება
rideba
(ვრიდებ) დაზოგვა, განრინება, დაფარვა სავნებელისაგან (ფსალ. 71,13 და 77,50), щадить, беречь, пожалеть.
(ვერიდები) მოშორება, განლტოლვა, მორიდება (2 კორ. 12,6), опасаться, убегать, удаляться.
რიდი
ridi
გაფრთხილება, რიდება, მორიდება (ვეფხისტ. 124, 406), осторожность.
რიდობა
ridoba
სიძუნწე, ნაკლულევანება (2 კორ. 9,6), скудость, скупость.
რიკი
rik’i
სათამაშო ჩილიკა, спичка игральная.
ტიკის სარგილი, ანუ ჭურჭელთ საცობი ჩხირი, пробка.
კუდის პოჩი უბალნო (ნახე კუდი).
რინვა
rinva
განრინვა, განრინება.
რიოში
rioshi
ჯერკუალი, შერევნილი, დაურჩეველი, ან მოსაცთუნებლად შექმნილი, [сок], поддельный, фальшивый. თ. ყალბი [არაბ].
რიპიდიონი
rip’idioni
სამწერობელი, рипида, ριπίδιον.
რიჟრაჟი, რიჟურაჟი
rizhrazhi, rizhurazhi
დილის სინათლის გამოჩენა ბინდბანდად (მარკ. 1,35), утро, заря, утренняя; გარიჟრაჟი იგივე, ხოლო სარამოს ბინდი შერიჟრაჟი (ნახე დილა).
რისუა
risua
(ვრისავ) პარსვა ცხოვართა (ამისგან მრისველი ნახე), стричь.
რისხვა
risch’va
(ვრისხავ) წყრომა უაღრესთაგან (ფსალ. 2,4 და 6,1) гнев (კუალად 84,5), гневаться, ხოლო სწორთათვის ითქმის ლალვა და უდარესთათჳს დრტჳნვა. არამედ ზოგჯერ დრტჳნვის მაგივრადაც ხმარებულია რისხვა (ნახე განრისხება).
რიტინე, რეტინე
rit’ine, ret’ine
სუნნელი ხის წებო (ნახე მკურისკევი) (დაბად. 43,11; იერემ. 51,8), ритина, масть.
რიტორი
rit’ori
დახელოვნებული რიტორებასა შინა, შვენიერმოუბნარი (ჩახრუხა. 35), ритор, оратор, ρήτωρ.
რიტორიკა, რიტორება
rit’orik’a, rit’oreba
სწავლა შვენიერმოუბნარობისა, риторика, витийство, ρητορική.
რიყე
riq’e
ნაშე, მდინარის პირი ქვიანი და ქვიშიანი, русло, пески.
რიცხვა
ritsch’va
(ვრიცხავ) თულა, დათულა, აღრიცხვა, считать.